Tất Cả Những Vẫn Đề Chế Độ Ốm Đau Khi Nghỉ Chăm Con Ốm

Tất cả những vấn đề về chế độ ốm đau khi nghỉ chăm con ốm-2.png

Chế độ ốm đau không chỉ áp dụng riêng cho người lao động mà áp dụng cả đối với con của người lao động trong trường hợp con của họ bị ốm. Pháp luật bảo hiểm xã hội hiện hành có những điều khoản quy định riêng về trợ cấp ốm đau cho người lao động khi phải nghỉ việc chăm con ốm. Trên thực tế, không phải ai cũng biết về quyền lợi này, do vậy rất nhiều trường hợp đáng tiếc xảy ra khi người lao động vừa mất thu nhập vừa không được cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả trợ cấp. Từ những vấn đề nêu trên, trong bài viết này, tôi sẽ cho các bạn có cái nhìn tổng quan nhất về chế độ nghỉ chăm con ốm của người lao động từ: điều kiện, thời gian hưởng, mức hưởng …...chế độ nghỉ chăm con ốm.

1. Điều kiện hưởng chế độ ốm đau

Căn cứ Khoản 2 Điều 25 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 quy định về điều kiện hưởng chế độ ốm đau khi phải chăm con ốm đau:

“Điều 25. Điều kiện hưởng chế độ ốm đau

Phải nghỉ việc để chăm sóc con dưới 07 tuổi bị ốm đau và có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền.”


Theo quy định trên, người lao động có con dưới 07 tuổi (chưa sinh nhật 07 tuổi) mà bị ốm đau có xác nhận của cơ sở khám, chữa bệnh có thẩm quyền thì sẽ được hưởng chế độ ốm đau. Về bản chất, người lao động phải nghỉ việc và mất thu nhập vì phải nghỉ việc chăm con ốm thì sẽ được cơ quan bảo hiểm xã hội hỗ trợ một khoản tiền trong khoảng thời gian này.

Lưu ý:

- Con phải dưới 07 mà ốm đau dẫn đến người lao động phải nghỉ việc chăm con (mất thu nhập trong thời gian nghỉ chăm con) thì người lao động mới được hưởng chế độ ốm đau. Nếu con trên 07 tuổi thì không được hưởng chế độ ốm đau.

- Con dưới 07 tuổi bao gồm thời gian từ 0 tuổi đến dưới 07 tuổi. Vậy nếu trong thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản 06 tháng mà con người lao động bị ốm thì sẽ không được hưởng chế độ ốm đau khi con ốm đau vì trong khoảng thời gian này, người lao động đang được hưởng chế độ thai sản rồi (không mất thu nhập thì không được hưởng chế độ ốm đau).

- Trường hợp con dưới 07 tuổi bị ốm đau trong khoảng thời gian mà người lao động đang nghỉ việc riêng, nghỉ lễ tết, nghỉ hàng năm, nghỉ không lương… thì người lao động cũng không được hưởng chế độ ốm đau khi con ốm đau.

- Người lao động chỉ được giải quyết chế độ ốm đau khi con dưới 07 tuổi ốm đau và ngược lại, không được hưởng chế độ ốm đau khi chăm con trên 07 tuổi, vợ chồng hoặc bố mẹ hai bên bị ốm đau.

2. Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau khi con ốm​

  • Thời gian tối đa hưởng chế độ nghỉ chăm con ốm đau trong một năm cho mỗi con là: con dưới 3 tuổi nghỉ 20 ngày/năm; con từ 3 tuổi đến dưới 7 tuổi nghỉ 15 ngày/năm. Thời gian nghỉ chế độ ốm đau khi con ốm đau được tính theo ngày làm việc không kể ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, nghỉ hằng tuần theo quy định. Thời gian này được tính kể từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 31 tháng 12 của năm dương lịch, không phụ thuộc vào thời điểm bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội của người lao động.
  • Trường hợp trong cùng một thời gian người lao động có từ 2 con trở lên dưới 7 tuổi bị ốm đau, thì thời gian hưởng chế độ khi con ốm đau được tính bằng thời gian thực tế người lao động nghỉ việc chăm sóc con ốm đau; thời gian tối đa người lao động nghỉ việc trong một năm cho mỗi con được thực hiện theo quy định: con dưới 3 tuổi nghỉ 20 ngày/năm; con từ 3 tuổi đến dưới 7 tuổi nghỉ 15 ngày/năm.
Ví dụ 1: Bà H tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được 6 năm 3 tháng, có 2 con dưới 7 tuổi bị ốm cùng năm viện một thời gian, cụ thể: con trai lớn ốm nằm viện từ ngày 04/01 đến ngày 10/01/2020, con gái thứ hai nằm viện vì rối loạn tiêu hóa từ ngày 07/01 đến ngày 13/01/2020, bà H phải xin nghỉ việc để chăm sóc 2 bé ốm. Ngày nghỉ hàng tuần của bà H là ngày Chủ nhật. Vậy, bạn H được nghỉ chế độ chăm con ốm từ 04 đến ngày 13 tháng 01 năm 2016 là 09 ngày (trừ 01 ngày nghỉ hàng tuần là Chủ nhật).

Nếu cả mẹ và cha cùng tham gia bảo hiểm xã hội và cùng muốn hưởng chế độ ốm đau khi con bị ốm thì có thể lựa chọn 02 cách sau: Cách thứ nhất là cả cha mẹ cùng nghỉ một lúc để chăm hai con ốm; Cách thứ hai là cha mẹ nghỉ chăm các con luân phiên. Khi đó, cả cha mẹ đều được tính hưởng chế độ ốm đau khi con ốm đau riêng cho từng người. Miễn sao mỗi năm cha nghỉ chăm con ốm không quá 15 ngày/năm với con từ 3 đến dưới 7 tuổi và 20 ngày /năm với con dưới 3 tuổi. Người mẹ nghỉ chăm con ốm cũng có ngày nghỉ tương tự người cha.

Ví dụ 2: Hai vợ chồng chị ĐL và anh TA cùng làm công ty có con nhỏ hơn 2 tuổi, ngày nghỉ hằng tuần của anh chị là chủ nhật. Vừa qua cháu bé bị ốm phải nằm viện điều chị mất 20 ngày của tháng 3/2021. Do đó, anh TA và chị ĐL quyết định luân phiên nhau để chăm con ốm. Cụ thể ngày nghỉ như sau:

- Anh TA nghỉ việc chăm con từ 1/03/2021 đến 05/03/2021 và từ ngày 10/03/2021 đến 15/03/2021;

- Chị DDL nghỉ việc chăm con từ ngày 06/03/2021 đến ngày 09/03/2021 và từ ngày 16/03/2021 đến 20/03/2021;

Như vậy, thời gian nghỉ việc hưởng chế độ khi con ốm của chị ĐL và anh TA như sau:

+ Đối với anh TA: anh nghỉ chăm con từ 1/03/2021 đến 5/03/2021 là 05 ngày và từ 10/03/2021 đến 15/03/2021 là 6 ngày có 1 ngày chủ nhật nên tính là 5 ngày. Tổng anh TA được nghỉ chế độ chăm con ốm là 10 ngày làm việc.

+ Đối với chị ĐL chị nghỉ chăm con ốm từ ngày 6/3/2021 đến 09/03/2021 là 4 ngày nhưng trùng 1 ngày chủ nhật nên tính 3 ngày và từ 16/03/2021 đến 20/3/2021 là 5 ngày. Nên tổng chị ĐL được nghỉ chăm con ốm là 8 ngày làm việc.

  • Trường hợp cả cha và mẹ cùng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, cùng nghỉ việc để chăm sóc con ốm đau thì cả cha và mẹ đều được giải quyết hưởng chế độ khi con ốm đau; thời gian tối đa hưởng chế độ khi con ốm đau trong một năm của người cha hoặc người mẹ cho mỗi con là: con dưới 3 tuổi nghỉ 20 ngày/năm; con từ 3 tuổi đến dưới 7 tuổi nghỉ 1 ngày/năm.
Ví dụ 3: Anh M và chị N cùng làm việc tại một công ty và cùng đóng bảo hiểm xã hội đến nay là được hơn 7 năm. Tháng 1/2021 vừa qua con lớn của anh chị 6 tuổi phải nằm viện điều trị vì bị đau bụng đi ngoài. Do đó, anh M và chị N phải nghỉ việc để luân phiên thay nhau chăm con trong viện. Vậy khi cả hai anh chị nghỉ chăm con thì đều được chi trả trợ cấp khi nghỉ chăm con ốm của bảo hiểm xã hội.

Trong trường hợp này, cả hai vợ chồng chị T đều được giải quyết hưởng chế độ khi con ốm đau với thời gian là 05 ngày. Hồ sơ làm chế độ BHXH thì một người có thể dùng bản photo chứng thực.

3. Mức hưởng trợ cấp ốm đau khi con ốm​

Người lao động hưởng chế độ ốm đau khi con ốm đau theo Điều 27 của Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 thì mức hưởng tính theo tháng bằng 75% mức tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của tháng liền kề trước khi nghỉ việc.

Trường hợp người lao động mới bắt đầu làm việc hoặc người lao động trước đó đã có thời gian đóng bảo hiểm xã hội, sau đó bị gián đoạn thời gian làm việc mà phải nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau ngay trong tháng đầu tiên trở lại làm việc thì mức hưởng bằng 75% mức tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của tháng đó.


Như vậy, mức hưởng = Mtlk/24 × N × 75%

Trong đó:
  • Mtlk: là mức lương tháng liền kề trước khi nghỉ ốm hoặc mức lương tháng đang đóng BHXH do mới đi làm tháng đầu tiên.
  • N là số ngày nghỉ hưởng chế độ chăm con ốm.
Ví dụ: Chị M vào công ty làm việc và được công ty đóng BHXH với mức lương là 5.000.000 đồng/tháng. Theo đó ngày 1/4/2021 đến 10/4/2021 chị M phải nghỉ ở nhà chăm con vì con chị vào viện. Vậy chị M sẽ được hưởng chế độ con ốm như sau: Ngày nghỉ hằng tuần của chị M là ngày chủ nhật nên từ 1/4/2021 đến 10/4/2021 có 1 ngày chủ nhật là ngày 4/4/2021. Vậy nên chị M chỉ được hưởng chế độ chăm con ốm là 9 ngày. Mức hưởng của 9 ngày như sau: 5.000.000 / 24 × 9 × 75%= 1.406.250 đồng. Do đó, chị M được hưởng số tiền là: 1.406.250 đồng đồng khi ở nhà chăm con 9 ngày nằm viện.

4. Hồ sơ - thủ tục hưởng chế độ ốm đau khi con ốm​

Người lao động cần chuẩn bị giấy tờ sau: Nộp cho công ty giấy ra viện nếu như con nằm viện hoặc nộp giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng chế độ con ốm nếu như con điều trị ngoại trú; Giấy khai sinh của con bản sao.

Người sử dụng lao động cần làm như sau:
  • Bước 1: Sau khi nhận được giấy tờ hồ sơ do người lao động cung cấp cần kê khai chế độ cho người lao động trên phần mềm bảo hiểm xã hội điện tử. Sau khi nộp hồ sơ điện tử xong, đơn vị cần soạn một bộ hồ sơ giấy bao gồm mẫu: 01b-HSB; giấy khai sinh của con bản sao, giấy ra viện hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau và nộp lên cơ quan Bảo hiểm xã hội chủ quản.
  • Bước 2: Sau khi nộp lên Bảo hiểm xã hội, trong thời gian từ 5 - 7 ngày làm việc, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ xem xét, phê duyệt chế độ cho người lao động.

5. Các câu hỏi thường gặp​

Câu 1: Nghỉ chăm mẹ nằm viện có được hưởng chế độ ốm đau không?

Em làm nhân viên văn phòng tại một công ty và được đóng bảo hiểm xã hội từ tháng 1/2020 đến nay. Đầu tháng 3/2021 mẹ em bị ốm phải nằm viện hơn 1 tháng. Vì gia đình không có ai chăm nom nên em phải xin công ty nghỉ 1 tháng để chăm mẹ. Vậy cho em hỏi khi em nghỉ hơn 1 tháng em có thể gửi giấy tờ mẹ nằm viện lên cơ quan bảo hiểm xã hội để làm chế độ nghỉ chăm mẹ ốm không ạ? Em cảm ơn.

Trả lời:

Chào bạn, Điều 26 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 chỉ quy định chế độ nghỉ chăm con ốm dưới 7 tuổi mà không có chế độ nghỉ chăm bố mẹ hoặc vợ chồng ốm nhé bạn. Vậy nên bạn nghỉ việc chăm mẹ ốm cũng sẽ không được hưởng chế độ ốm đau khi mẹ ốm.


Câu 2: Không nghỉ hết số ngày nghỉ ốm đau có được nhận tiền

Em làm việc ở công ty được 2 tháng và đóng bảo hiểm từ tháng 2/2021. Vừa rồi em đi viện khám và được chẩn đoán là bị tiểu đường. Bác sĩ cho giấy nghỉ ốm 3 ngày. Tuy nhiên, em không nghỉ hết 03 ngày mà chỉ nghỉ 01 ngày rồi hôm sau vẫn đi làm bình thường. Vậy em có thể gửi giấy tờ lên cơ quan bảo hiểm xã hội để yêu cầu bảo hiểm xã hội cho mình hưởng 03 ngày chế độ đó không ạ? Em cảm ơn:

Trả lời:

Chào bạn, bảo hiểm xã hội với mục đích là bù đắp khoản thu nhập bị mất của người tham gia bảo hiểm do sự kiện bất khả kháng như ốm đau, tại nạn, bệnh tất… do đó, bạn bị ốm mà không nghỉ theo chế độ vẫn đi làm nên vẫn được công ty trả lương. Theo đó, bạn không bị mất thu nhập thì bên bảo hiểm xã hội sẽ không trả tiền ốm đau cho bạn trong những ngày bạn đi làm sớm bạn nhé.


Câu 3: Nghỉ dưỡng sức sau khi chăm con ốm đau

Dạ anh chị cho em hỏi, em vừa nghỉ chăm con ốm là 14 ngày, theo đó em phải nghỉ và mất thu nhập ở công ty. Quá kiệt sức vì chăm con ngày đêm nên em không có sức để đi làm lại sau khi con ra viện. Vậy em có thể xin công ty nghỉ dưỡng sức để hưởng chế độ thêm mấy ngày ở nhà nghỉ ngơi không ạ? Em cảm ơn anh chị đã trả lời ạ.

Trả lời:

Chào bạn, Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 chỉ quy định chế độ nghỉ dưỡng sức khi chính bản thân người lao động bị ốm đau, không đủ sức khỏe để đi làm tiếp mà cần phải nghỉ dưỡng sức thêm 1 vài ngày. Do đó, không có chế độ nghỉ dưỡng sức khi nghỉ chăm con ốm bạn nhé. Vậy nếu bạn muốn nghỉ thêm để bình phục sức khỏe thì bạn có thể thỏa thuận với công ty để xin nghỉ không lương nha bạn.


Câu 4: Công ty chỉ chi trả 70% chế độ ốm đau khi nghỉ chăm con ốm

Chào anh chị, em nghỉ chăm con ốm là 10 ngày làm việc. Sau khi con khỏe em đi làm lại và có mang giấy tờ đến công ty để công ty làm chế độ cho thì sau khi được nhận tiền công ty chỉ trả cho em số tiền tương ứng với 70% ngày công mà không phải 75% ngày công như là em hưởng chế độ ốm đau của em. Em có hỏi công ty thì được hướng dẫn là chế độ con ốm chỉ được vậy thôi? Em muốn hỏi là công ty trả lời thế đúng không? Và nếu sai em phải làm thế nào ạ?

Trả lời:

Chào bạn, Điều 28 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 quy định về chế độ ốm đau khi con ốm đau với mức hưởng là 75% ngày công làm việc. Do đó, công ty chỉ thanh toán cho bạn là 70% ngày công làm việc là không đúng. Công ty đang trục lợi 5% của bạn. Vậy nên trong trường hợp này bạn có thể làm đơn khiếu nại đến công ty và yêu cầu công ty xem xét tại Điều 27 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014. Còn đối với trường hợp công ty không giải quyết thì bạn có thể làm đơn lên phòng lao động thương binh và xã hội nơi công ty đặt trụ sở để được hỗ trợ nha bạn.


Kết luận: Qua những gì phân tích ở trên, quyền lợi nghỉ chăm con bị ốm không khác gì quyền lợi khi bản thân người lao động bị ốm đau. Do đó, đây là một trong những quyền lợi mà người lao động nên hiểu rõ để không đánh mất cũng như được bảo hiểm xã hội hỗ trợ một phần thu nhập bù đắt cho những rủi ro phát sinh trong cuộc sống. Bởi chúng ta đã tham gia bảo hiểm xã hội là để bảo vệ bản thân và gia đình thì hãy tìm hiểu thật kỹ mọi quyền lợi của bản thân để không bị thiệt thòi.