Đóng Bảo Hiểm Xã Hội, Gửi Tiết Kiệm Hay Đóng Bảo Hiểm Nhân Thọ Lợi Hơn?

Đóng Bảo Hiểm Xã Hội, Gửi Tiết Kiệm Hay Đóng Bảo Hiểm Nhân Thọ Lợi Hơn


Chắc hẳn mỗi chúng ta đều từng nghe đến bảo hiểm nhân thọbảo hiểm xã hội. Do hai loại hình bảo hiểm nay có nhiều điểm khác nhau nên người tham gia khá “lăn tăn” trong việc lựa chọn và so sánh xem loại hình bảo hiểm nào tốt hơn. Trên thực tế, mỗi loại hình bảo hiểm đều có những ưu và nhược điểm riêng nhưng tựu chung lại việc tham gia bảo hiểm sẽ giúp người tham gia được đảm bảo về cuộc sống, có cuộc sống an nhàn và yên tâm trước những biến cố của cuộc đời. Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm nhân thọ là các loại hình bảo hiểm được phát triển dưới sự quản lý của nhà nước tuy nhiên, bảo hiểm xã hội là Quỹ an sinh xã hội được Nhà được đảm bảo còn Bảo hiểm nhân thọ là loại hình bảo hiểm tư nhân cũng được pháp luật điều chỉnh nhưng do các doanh nghiệp phát triển. Chính sự khác biết cơ bản này làm cho người tham gia bảo hiểm khá “lúng túng” trong việc lựa chọn và phần nào người tham gia bảo hiểm e sợ, lo ngại với những doanh nghiệp bảo hiểm tư nhân. Vì thế, Bảo hiểm xã hội từ trước đến nay vẫn chiếm được nhiều ưu thế. Vậy, khi tham gia Bảo hiểm xã hội có những lợi ích gì hơn so với việc tham gia Bảo hiểm nhân thọ. Trong bài viết này tôi sẽ so sánh 03 hình thức: bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm xã hội và gửi tiết kiệm để các bạn có cách nhìn tổng quan và lựa chọn hình thức phù hợp nhất với bản thân.

Dạo gần đây, rất nhiều trang mạng, báo điện tử viết bài đánh giá, so sánh thiệt hơn giữa việc tham gia bảo hiểm xã hội với bảo hiểm nhân thọ và gửi tiết kiệm sau đó đưa ra những lời khuyên để định hướng cho người có nhu cầu mua bảo hiểm. Tuy nhiên, khi đọc các bài phân tích trên mạng, người đọc phải sáng suốt để đánh giá các thông tin mà độc giả đưa ra. Bởi bản chất giữa bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm xã hội và gửi tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng là khác nhau. Bảo hiểm nhân thọ và gửi tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng là hoạt động kinh doanh tiền tệ có sinh lời, còn Bảo hiểm xã hội là mô hình bảo hiểm phi lợi nhuận mang tính chất an sinh xã hội, không phải hoạt động kinh doanh. Vậy, từ bản chất cốt lõi đó sẽ dẫn tới những điểm khác biệt cơ bản của 03 hình thức trên. Cụ thể:

1. Hình thức tham gia​


Hình thức tham gia được hiểu là cách thức để tham gia bảo hiểm hoặc để gửi tiền tại các tổ chức tín dụng. Mỗi một loại hình bảo hiểm có hình thức tham gia là khác nhau, cụ thể:

- Đối với Bảo hiểm xã hội: Để tham gia Bảo hiểm xã hội, bên mua có thể tham gia theo hình thức bắt buộc hoặc tự nguyện. Bảo hiểm xã hội bắt buộc được pháp luật quy định cụ thể từng đối tượng tại Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014, nếu không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì bên mua bảo hiểm có thể mua theo hình thức bảo hiểm xã hội tự nguyện.

- Đối với Bảo hiểm nhân thọ: Bên mua bảo hiểm phải ký Hợp đồng bảo hiểm với doanh nghiệp bảo hiểm với thời hạn là 15 năm hoặc 20 năm tùy theo nhu cầu của bên mua bảo hiểm, theo đó hàng năm bên mua bảo hiểm cam kết đóng phí đầy đủ theo thỏa thuận còn doanh nghiệp bảo hiểm cam kết bồi thường những trách nhiệm đã được thỏa thuận giữa hai bên.

- Đối với gửi tiết kiệm: Bên gửi tiết kiệm sẽ lựa chọn kỳ hạn gửi tiền và được hưởng lãi suất theo lãi suất công bố của tổ chức tín dụng tại thời điểm gửi tiền. Theo đó, bên gửi tiền phải tuân thủ thời hạn gửi tiền sẽ được nhận lãi đầy đủ, nếu rút trước thời hạn sẽ không được nhận lãi hoặc nhận rất ít, còn tiền gốc vẫn được nhận đầy đủ. Về bản chất, việc gửi tiền tiết kiệm tại ngân hàng cũng là một hình thức Hợp đồng tiền gửi, sổ tiết kiệm chỉnh là Hợp đồng giữa các bên.

Như vậy, qua phân tích trên ta thấy rằng: Việc mua Bảo hiểm nhân thọ hay gửi tiền tại các tổ chức tín dụng thì bên mua bảo hiểm/bên gửi tiền phải ký hợp đồng với doanh nghiệp bảo hiểm hoặc tổ chức tín dụng và phải cam kết thực hiện đúng và đầy đủ những cam kết trong Hợp đồng để đảm bảo quyền lợi của bản thân. Nhưng đối với việc tham gia bảo hiểm xã hội không có Hợp đồng được ký kết giữa bên mua bảo hiểm và tổ chức bảo hiểm xã hội. Đối với bảo hiểm xã hội tự nguyện, bên mua bảo hiểm có nhu cầu thì đóng không có nhu cầu thì dừng đóng hoặc tất toán sổ bảo hiểm; với bảo hiểm bắt buộc thì nếu thuộc đối tượng theo luật định thì buộc phải tham gia. Do vậy, điều khác biệt cơ bản là bảo hiểm xã hội mang tính quy định, áp đặt của pháp luật nhằm đảm bảo an sinh xã hội còn việc mua bảo hiểm nhân thọ, gửi tiền tiết kiệm là phụ thuộc vào nhu cầu của mỗi cá nhân nhiều hơn.

2. Điều kiện tham gia​


Dù là tham gia Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm nhân thọ hay gửi tiền tiết kiệm thì người tham gia cần phải đáp ứng một số điều kiện nhất định, ví dụ như điều kiện về độ tuổi, điều kiện về tư cách pháp lý, điều kiện về sức khỏe, tài chính….. Tùy từng loại hình mà người mua lựa chọn sẽ có các điều kiện khác nhau, cụ thể:

- Đối với Bảo hiểm xã hội: điều kiện để tham gia bảo hiểm xã hội được chia thành 02 trường hợp tương ứng với hai loại hình bảo hiểm là Bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện. Đối với Bảo hiểm xã hội bắt buộc thì áp dụng với những đối tượng bắt buộc phải tham gia bảo hiểm tại Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 là: Có Hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, cán bộ, công chức tại cơ quan nhà nước, là quân nhân, sĩ quan trong công an, quân đội…. Những đối tượng này sẽ buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, không phân biệt độ tuổi của bên tham gia bảo hiểm. Bên tham gia bảo hiểm sẽ chấm dứt việc tham gia bảo hiểm nếu không thuộc đối tượng tham gia tại Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014. Đối với Bảo hiểm xã hội tự nguyện thì chỉ cần đáp ứng điều kiện là người tham gia từ đủ 15, là công dân Việt Nam và không thuộc đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc.

- Đối với Bảo hiểm nhân thọ: Việc tham gia Bảo hiểm nhân thọ, bên mua bảo hiểm cần đáp ứng khá nhiều điều kiện về tuổi tác, về sức khỏe, về nghề nghiệp và về tài chính. Nếu bên mua bảo hiểm đã mắc bệnh trước khi mua bảo hiểm thì sẽ bị doanh nghiệp bảo hiểm từ chối bảo hiểm hoặc chấp nhận bảo hiểm nhưng bị loại trừ một số trường hợp bảo hiểm. Trường hợp, người mua bảo hiểm vượt quá độ tuổi được mua bảo hiểm thì sẽ không được mua bảo hiểm. Độ tuổi giới hạn khi mua bảo hiểm nhân thọ do các doanh nghiệp bảo hiểm quy định thông thường là trên 65 tuổi sẽ không được doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận việc mua bảo hiểm. Về phân loại nghề nghiệp khá ảnh hưởng đến vấn đề bảo hiểm, hiện nay, doanh nghiệp bảo hiểm phân loại ra 04 nhóm nghề nghiệp khác nhau, nếu người mua bảo hiểm thuộc nhóm nghề nghiệp không được mua bảo hiểm sẽ bị từ chối bảo hiểm. Chính vì vậy, khi mua bảo hiểm cần xem xét các yếu tố cẩn thận, đặc biết tránh việc kê khai sai thông tin hoặc thiếu trung thực với mục đích được bảo hiểm nhưng kết quả sau cùng là bị các doanh nghiệp bảo hiểm phát hiện và từ chối bồi thường khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.

- Đối với gửi tiết kiệm: Người gửi tiền tại các tổ chức tín dụng chỉ cần đáp ứng 1 điều kiện duy nhất là đủ 15 tuổi và có chứng minh thư hoặc căn cước công dân. Khi đó, người gửi có thể ra các tổ chức tín dụng để làm hợp đồng gửi tiền.

Đóng Bảo Hiểm Xã Hội, Gửi Tiết Kiệm Hay Đóng Bảo Hiểm Nhân Thọ Lợi Hơn


Như vậy, với 03 loại hình nêu trên thì việc tham gia bảo hiểm nhân thọ có điều kiện quy định khắt khe nhất bởi các doanh nghiệp bảo hiểm với mục đích kinh doanh rủi ro nên nếu bên mua bảo hiểm càng gặp ít rủi ro thì các doanh nghiệp bảo hiểm càng được lời. Còn đối với Bảo hiểm xã hội nhà nước thì về bản chất cũng giống như các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ nhưng vì việc phát triển bảo hiểm xã hội không nhằm mục đích lợi nhuận mà nhằm mục đích an sinh xã hội nên các điều kiện đưa ra khi tham gia bảo hiểm xã hội không khắt khe, nhằm đảm bảo tính an sinh toàn xã hội. So sánh đến đây sẽ thấy việc gửi tiền tiết kiệm tại tổ chức tín dụng đơn thuần chỉ là với mục đích nhận lãi ngoài ra bên gửi tiền không có bất kỳ một quyền lợi gì khi gặp sự cố rủi ro, cũng vì vậy mà điều kiện tham gia khá đơn giản và không yêu cầu quá nhiều.

3. Nhu cầu và quyền lợi​


Nếu như bạn có nhu cầu vừa tiết kiệm vừa đầu tư thì nên chọn hình thức gửi tiền tại các tổ chức tín dụng hoặc nếu bạn có nhu cầu vừa tiết kiệm vừa bảo vệ thì hãy mua Bảo hiểm. Hợp đồng tiền gửi tại các tổ chức tín dụng đơn thuần chỉ là khoản đầu tư được trả lại không có tính bảo vệ, đổi lại, khoản tiền gửi tại ngân hàng có tính linh hoạt hơn phù hợp với những chi tiêu cấp thiết trong thời gian ngắn. Khi hết thời hạn gửi, khách hàng rút tiền về sẽ nhận được toàn bộ số tiền gốc và tiền lãi. Mức lãi suất là cao hay thấp phụ thuộc vào thời điểm gửi tiền và kỳ hạn gửi. Hiện nay, do ảnh hưởng của đại dịch covid nên mức lãi suất tiết kiệm tại ngân hàng giao động từ 6-7% mỗi năm, có tổ chức tín dụng mức lãi suất công bố thấp hơn. Ngược lại, đối với bảo hiểm thì vừa mang tính chất tiết kiệm vừa mang tính chất bảo vệ, tuy nhiên với hai loại hình bảo hiểm là bảo hiểm xã hội và bảo hiểm nhân thọ sẽ có cơ chế hoạt động là khác nhau, cụ thể:

- Đối với Bảo hiểm nhân thọ do các doanh nghiệp bảo hiểm chịu trách nhiệm đối với bên mua bảo hiểm, vì vậy, với mục đích thu hút nhiều người tham gia bảo hiểm nên họ đưa ra rất nhiều gói bảo hiểm khác nhau với rất nhiều quyền lợi hấp dẫn. Tham gia bảo hiểm nhân thọ thường có những quyền lợi như: Quyền lợi tử vong (Sản phẩm chính), thẻ chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm ung thư, bảo hiểm bệnh hiểm nghèo, bảo hiểm tai nạn (Sản phẩm phụ)… Thông thường, bên mua bảo hiểm khi đồng ý tham gia bảo hiểm nhân thọ sẽ phải cam kết đóng đầy đủ các khoản phí trong thời hạn 15 năm hoặc 20 năm theo lựa chọn và trong suốt thời gian có hiệu lực của Hợp đồng, nếu bên mua bảo hiểm có xảy ra sự kiện bảo hiểm sẽ được doanh nghiệp bảo hiểm cam kết chi trả đầy đủ số tiền bảo hiểm đã cam kết tại thời điểm ký kết hợp đồng bảo hiểm. Số tiền đóng phí hằng năm sẽ được tích lũy và đầu tư sinh lời. Nếu xảy ra sự kiện bảo hiểm thì doanh nghiệp bảo hiểm sẽ chi trả tiền, trường hợp không xảy ra sự kiện bảo hiểm, khi đáo hạn Hợp đồng, bên mua bảo hiểm sẽ nhận về một khoản tiền gồm tiền gốc và một khoản tiền lãi được doanh nghiệp bảo hiểm tính toán chi tiết.

- Đối với Bảo hiểm xã hội, đây là loại hình bảo hiểm được sự bảo đảm của Nhà nước mang tính phi lợi nhuận vì mục đích an sinh xã hội. Chính vì thế nên loại hình bảo hiểm này có tính bảo vệ và tính tiết kiệm nhưng thiên về sự an sinh. So với bảo hiểm nhân thọ thì bảo hiểm nhân thọ mang tính bảo vệ cao hơn nhưng xét về sự an sinh thì bảo hiểm xã hội lại chiếm ưu thế. Ví dụ, khi xảy ra sự kiện bảo hiểm thì các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ chi trả khoản tiền bồi thường lớn hơn so với bảo hiểm xã hội nhưng nếu xét tính an sinh như việc chi trả chế độ hằng tháng, trợ cấp hưu trí thì bảo hiểm xã hội lại ưu việt hơn. Đối với chế độ hưu trí của bảo hiểm xã hội, người nhận lương hưu không bị giới hạn thời gian nhận lương hưu, ngoài ra người hưởng lương hưu còn được nâng lương định kỳ theo sự điều chỉnh của Chính phủ. Hơn nữa, người hưởng lương hưu được sử dụng thẻ Bảo hiểm y tế miễn phí. Vậy rõ ràng, cùng là bảo hiểm nhưng hai loại hình khác nhau thì sẽ đem lại mục đích và ý nghĩa khác nhau.

4. Phạm vi trách nhiệm của các hình thức gửi tiền​


- Đối với gửi tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng thì phạm vi trách nhiệm của tổ chức tín dụng chỉ gói gọn trong số tiền gốc và lãi suất cam kết trong hợp đồng nhưng đối với việc tham gia bảo hiểm lại khác. Người mua bảo hiểm, hàng năm chỉ đóng với mức phí rất nhỏ, đặc biệt nến người mua bảo hiểm tham gia bảo hiểm sớm thì mức phí là khá thấp nhưng khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, trách nhiệm của các doanh nghiệp bảo hiểm không chỉ gói gọn trong khoản phí đóng mà là mức bồi thường mà các bên đã cam kết theo Hợp đồng bảo hiểm ký ban đầu.

Tuy nhiên, giữa bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm xã hội lại có sự khác nhau. Nếu như ngay từ đầu, các doanh nghiệp bảo hiểm thường đưa ra các con số cho khách hàng thấy rõ về việc: khi xảy ra sự kiện bảo hiểm khác sẽ được bồi thường một sổ tiền cụ thể và số tiền này sẽ là cố định trong suốt thời hạn của hợp đồng thì bảo hiểm xã hội lại không như vậy. Người tham gia bảo hiểm xã hội sẽ không biết được cụ thể trước số tiền được bồi thường khi xảy ra sự kiện bảo hiểm mà số tiền bảo hiểm được nhận là bao nhiêu sẽ được tính toán theo công thức và phụ thuộc vào từng thời điểm khác nhau do sự điều chỉnh của pháp luật vào từng thời kỳ. Có thẻ tại thời điểm mà bên mua bảo hiểm tham gia thì công thức tính toán chế độ khi xảy ra sự kiện bảo hiểm được quy định là A nhưng theo thời gian, pháp luật bảo hiểm có sự điều chỉnh phù hợp với thực tiễn, sự kiện bảo hiểm xảy ra sẽ được tính theo quy định B. Quyền lợi tại thời điểm quy định A lợi hơn hay quyền lợi quy định B lợi hơn thì điều này đã được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét và thông qua. Vì thế, khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, cơ quan bảo hiểm nhà nước có thẩm quyền sẽ tính toán chế độ cho người tham gia bảo hiểm.

Vậy, suy cho cùng, phạm vi trách nhiệm đối với tiền gửi tại các tổ chức tín dụng chỉ dừng ở tiền gốc và tiền lãi còn đối với bảo hiểm thì người tham gia sẽ được bảo vệ vượt ngoài số tiền đóng bảo hiểm. Số tiền bồi thường sẽ được doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ công bố số liệu cụ thể tại thời điểm bên mua bảo hiểm ký hợp đồng bảo hiểm (điều này được hiểu là khi xảy ra sự kiện bảo hiểm người mua bảo hiểm biết trước số tiền bảo hiểm mà mình được nhận), số tiền này là cố định và không thay đổi theo suốt thời hạn hợp đồng. Còn bảo hiểm xã hội, người tham gia bảo hiểm sẽ hiểu được các quyền lợi của mình khi tham gia nhưng không biết được số tiền cụ thể được bồi thường khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Số tiền bồi thường sẽ thay đổi theo thời gian và có tính đến yếu tố trượt giá của đồng tiền.

5. Tính linh hoạt trong đóng phí​


- Gửi tiết kiệm: Nếu gửi tiền tiết kiệm, khách hàng sẽ linh hoạt hơn trong vấn đề sử dụng tiền vào những kế hoạch chi tiêu cá nhân. Trong 3 loại hình thì việc gửi tiền tiết kiệm có ưu điểm về tính linh hoạt nhưng cũng là nhược điểm khi khách hàng không có tính kỷ luật trong kế hoạch tiết kiệm của bản thâm. Bởi gửi tiết kiệm dễ và rút tiết kiệm cũng rất dễ, cùng lắm khách hàng chỉ không nhận được lãi còn tiền gốc chắc chẵn vẫn nhận được khi rút trước hạn.

- Đóng bảo hiểm xã hội: đóng bảo hiểm xã hội thì người tham gia không phải cam kết bằng hợp đồng như hai hình thức còn lại. Bởi, nếu thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm thì người lao động phải bắt buộc tham gia và chỉ được dừng đóng khi không thuộc đối tượng tham gia theo Điều 2 Luật bảo hiểm năm 2014 (áp dụng đối với bảo hiểm xã hội bắt buộc). Tính linh hoạt của bảo hiểm xã hội ở mức trung bình: không quá dễ dàng như việc gửi tiết kiệm nhưng cũng không quá khắt khe như việc tham gia bảo hiểm nhân thọ. Tuy nhiên, bảo hiểm xã hội với mục đích an sinh nên chắc chắn những quy định về bảo hiểm được chính phủ ban hành sẽ hạn chế việc người tham gia bảo hiểm nhân thọ tất toán sổ bảo hiểm trước hạn mà không để đến khi nhận hưu. Việc dừng đóng bảo hiểm và tất toán sổ bảo hiểm 1 lần sẽ mất khá nhiều quyền lợi so với việc nhận hưu nhưng nếu so với việc phá ngang hợp đồng bảo hiểm nhân thọ thì không khắt khe bằng.

- Bảo hiểm nhân thọ: đối với việc tham gia bảo hiểm nhân thọ, bên mua bảo hiểm phải cam kết đóng đúng và đủ phí theo như thỏa thuận trong hợp đồng. Tính linh hoạt khi tham gia bảo hiểm nhân thọ là không cao bởi người mua bảo hiểm không thể rút tiền trước thời hạn cam kết. Nếu theo được bảo hiểm nhân thọ đủ 15 năm hoặc 20 năm như cam kết thì bên mua bảo hiểm được đảm bảo đầy đủ các quyền lợi nhưng nếu phá ngang hợp đồng trước hạn không những khách hàng mất quyền lợi như hợp đồng đã ký mà còn không nhận được tiền gốc đã đóng vào cho doanh nghiệp bảo hiểm hoặc nếu nhận được tiền thì số tiền nhận được là rất ít. Vì vậy, khi mua bảo hiểm nhân thọ được ví như một hình thức tiết kiệm có tính kỷ luật cao.

Đóng Bảo Hiểm Xã Hội, Gửi Tiết Kiệm Hay Đóng Bảo Hiểm Nhân Thọ Lợi Hơn


Như vậy, tùy thuộc vào mục đích của mỗi chúng ta sẽ chọn cho bản thân một hình thức phù hợp. Việc gửi tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng vẫn sẽ cần cho những kế hoạch chi tiêu gân hoặc là khoản tiền dự trù cho những tình thế cấp thiết cần tiền để xử lý việc. Còn đối với bảo hiểm xã hội thì đa số mỗi chúng ta khi làm việc có Hợp đồng lao động là phải đóng và việc đóng bảo hiểm xã hội hướng tới quyền lợi lương hưu lâu dài sẽ mang lại quyền lợi ưu Việt hơn so với hai hình thức kia. Còn đối với bảo hiểm nhân thọ, nếu có điều kiện thì nên mua để được bảo vệ toàn diện với mức bồi thường, hỗ trợ khi xảy ra rủi ro là cao so với mức tiền phí bỏ ra.

Kết luận: bằng những phân tích nêu trên có thể thấy, mỗi loại hình đều có ưu và nhược điểm riêng và phụ thuộc vào nhu cầu của khách hàng và mục đích sử dụng tiền có thể lựa chọn cho bản thân hình thức phù hợp. Nếu chúng ta chỉ đơn thuần tích lũy tiền và nhận về một khoản tiền lãi mà không muốn gò bó về thời hạn đóng phí thì nên lựa chọn việc gửi tiết kiệm. Nếu muốn vừa được tiết kiệm vừa bảo vệ thì mô hình bảo hiểm là phương án tối ưu nhất.
 
Sửa lần cuối: